Coronavirus nedir: Sık sorulan sorular ve cevapları


Dünyanın dört bir yanındaki halk sağlığı uzmanları aralık ayının başında Çin’in Wuhan şehrinde ortaya çıkan, Coronavirus adında yeni bir virüsü anlamaya, takip etmeye ve kontrol altında tutmaya çalışıyor.

ABD’li araştırmacılar tarafından oluşturulan bu gerçek zamanlı bilgi haritası virüsle ilgili olarak nerede ve kaç tane vaka rapor edildiğini gösteriyor. Şimdiye kadar 2886’yı aşkın doğrulanmış vaka ve 81 ölüm kaydedildi. Hastalıkların büyük kısmı Çin’de, ancak virüsü kapan hastalara Güney Kore, Japonya, Tayvan, Tayland, Macau, Hong Kong, Avustralya, Singapur, Vietnam, Fransa ve ABD gibi bölge ve ülkelerde de rastlandı.

Corona virüsü hakkında daha fazla bilgi sahibi olmak isteyenler için aşağıda yer alan sık sorulan sorular ve onların cevapları yardımcı olacaktır. Zamanla bu virüs hakkında yeni gelişmeler oldukça bu sayfayı da yeni bilgilerle güncelleyeceğiz.

Coronavirus nedir, nerede ve nasıl ortaya çıktı?

Aralık ayı sonunda Çin’den halk sağlığı görevlileri Dünya Sağlık Örgütü’ne bir problem yaşadıklarına dair bilgilendirmede bulundu. Bilinmeyen, yeni bir virüs Wuhan şehrinde zatürre benzeri bir hastalığa yol açmıştı. Hızlı bir şekilde bunun bir koronavirüs olduğuna karar verdiler. Üstelik bu virüs hızlı şekilde Wuhan geneline ve dışına yayılıyordu.

Koronavirüsleri her tür hayvanda yaygındır, hatta bazı türleri evrim geçirerek insanlara da bulaşır. Bu yüzyılın başından bu yana, iki farklı coronavirus türü insanlara sıçramıştı. 2002’de SARS, 2012’de de MERS insanları etkilemişti.

Bilim insanları, bu yeni virüsün insanlara bulaşma yeteneğini ilk kez aralık ayının başlarında keşfettiler. Görünüşe göre, virüsü ilk kapanlar da Wuhan’daki bir balık pazarındaki kişiler oldu ve oradan da başka yerlere yayıldı.

Virüsün ortaya çıktığı hayvan türü ise tam olarak bilinmiyor. Çin’deki bir grup araştırmacı yayınladıkları raporda, virüsteki genetik koda dayanarak bunun yılanlardan geldiğini öne sürdüler. Ne var ki, bilim insanları bu sonuca çok şüpheli yaklaştılar. Bir başka analiz ise yeni virüsün genetik dizisinin yarasalarda bulunan bir koronavirüsü ile yüzde 96 oranında uyum gösterdiğini saptadı. Hem SARS hem de MERS’in kaynağı yarasalardı.

Coronavirus SARS ile aynı mı?

Her ne kadar kaynağı yine Çin olsa da, yeni virüs SARS değil. SARS ile aynı virüs ailesinden geldiği için, bazı benzerlikleri var. Ancak tamamen yeni bir virüs ile karşı karşıyayız. Ne var ki, ortaklıklar bilim insanları ve halk sağlığı görevlilerinin bu yeni virüsü durdurmak için geçmişteki virüslerle ilgili olarak yaşadıkları deneyimlerden yararlanabilecekleri anlamına geliyor.

Çin SARS ile ilgili olarak WHO’ya yalan söylemişti. Aynı durum burada da geçerli mi?

SARS’ın yayılması sırasında Çinli görevliler vakaları Dünya Sağlık Örgütü (WHO) araştırmacılarından saklamaya çalışmış, hem içeride hem de dışarıda kısıtlı bilgi vermişlerdi. Bu sefer Çinli görevliler hızlı bir şekilde yeni virüsün yayılımı hakkında WHO’yu bilgilendirdi. Kuruluş da bir basın toplantısında hızlı şekilde davranmalarından ve şeffaflıklarından övgüyle söz etti.

Ancak muhalifler ve Çinli vatandaşlar şüpheyle yaklaşıyor. Çinli yetkililerin hasta sayısını az söylediği ve virüsten kaynaklanan ölümleri zatürre kaynaklı olarak sınıflandırdığı şeklinde endişeler mevcut. Wuhan polisi de birkaç hafta önce hastalıkla ilgili dedikoduları internet üzerinden yayan vatandaşlar hakkında soruşturma başlatmıştı.

Yeni virüs ne kadar tehlikeli?

Şu an için kimse bilmiyor. Virüsün bulaştığı kişilerdeki belirtiler orta ile şiddetli arasında değişiyor. WHO’ya göre doğrulanmış vakaların dörtte biri şiddetli olarak sınıflandırılıyor. Şimdiye kadar ölüm oranı ise yüzde 4 seviyesinde bulunuyor. Ancak bu oran virüs yayıldıkça artabilir. SARS’ın ölüm oranı yüzde 14 ile 15 seviyesindeydi. Corona virüsünde ise ölümlerin büyük çoğunluğu daha yaşlı insanlarda, kalp krizi, hipertansiyon ve diyabet gibi altta yatan başka sorunlardan kaynaklanıyor. Grip gibi hastalıklardan ölüm tehlikesi taşıyanlardan birçoğu da aynı demografik dağılımı paylaşıyor.

Virüsün insandan insana hızlı ve kolay şekilde nasıl yayıldığını da tam olarak bilmiyoruz. İlk kanıtlar virüsün hasta insandan yakın aile bireylerine veya sağlık çalışanlarına geçtiğini gösteriyor. Bu da diğer koronavirüsler gibi, birbirleriyle yakın temas içinde olan insanlar arasında geçiş yapıyor ve muhtemelen virüsün bulaştığı insan hapşurduğunda veya öksürdüğünde yayılıyor. Ancak WHO, 23 Ocak tarihinde yayınladığı raporda virüsün en az dört insanın bulunduğu bir zincirde yayıldığını kaydetti. Bir insan, muhtemelen hayvandan hastalığı kapıyor, daha sonra virüsü bir başka insana geçiriyor, o bir başka insana taşıyor ve zincir böyle uzuyor.

WHO, araştırmacıların her bir hasta insanın 1.4 ile 2.5 arasında insana daha bu virüsü bulaştıracağına inanıyor. Ne var ki, bu sadece bir ön tahmin. Bu sayılar virüsün R0 değerleri olarak nitelendiriliyor. Matematiksel bir gösterim olan R0, bir enfeksiyonun daha yüksek sayıya, daha hızlı şekilde nasıl yayılabileceğini gösteriyor. Karşılaştıracak olursak, SARS için R0 değeri 2 ile 5 arasındaydı. Karantinalar ve diğer uygulamalar sayesinde hasta bir insanın virüsü bulaştırabileceği kişi sayısı kontrol altına alınabilir. Bu da hesaba katıldığında, araştırmacılar efektif yeniden üreme sayısını ya da Rt değerini bulacaktır. Hedef Rt değerini 1’in altına indirmek, böylelikle hasta insanlar hastalığı diğerlerine bulaştıramayacak ve hastalığın yayılması duracak.

Bir hastalığın ne kadar “kötü” olduğuna karar verme konusunda şiddeti ve geçirilebilirliği hakkında bilgiler dikkate alınıyor. Epidemiyoloji uzmanları karar verme aşamasında aşağıdaki araçtan yararlanıyor:

Eğer bir hastalık çok şiddetli değilse ve sadece küçük bir yüzdedeki insanı öldürdüyse, ancak yüksek bir geçirilebilirlik değeri varsa; hâlâ yıkıcı etkilere yol açabilir. Eğer bir hastalık milyonları etkilerse, ölümüne yol açtığı küçük yüzde bile yüksek sayıda ölüme karşılık gelebilir.

Öksürüyorum. Bende virüs var mıdır?

Eğer yakın zamanda Çin’in Wuhan şehrine gitmediyseniz veya hasta olan ve yakın zamanda Wuhan’da bulunmuş birisiyle yakın temasa girmediyseniz, virüsü taşımanız çok düşük bir ihtimal demektir. Şimdiye kadar hastalık vakalarının çok büyük bir kısmına bu şehirde veya yakınlarında rastlandı.

Türkiye’de şimdiye kadar resmi bir Coronavirus vakasına rastlanmadı. Bu nedenle öksürüyorsanız, muhtemelen grip veya soğuk algınlığına yakalanmış olmalısınız. Ne de olsa mevsim kış ve bu hastalıklar da bu mevsimde fazlasıyla görülüyor.

Eğer kendinizi hasta hissediyorsanız ve yakın zamanda Çin’in Wuhan şehrinde bulunduysanız ya da orada bulunan bir kişi ile yakın temas içine girdiyseniz, hemen en yakın sağlık kuruluşuna başvurmalısınız.

Corona virüsünden nasıl korunurum?

Şimdiye kadar bildiklerimiz, gribe karşı aldığınız önlemlerin benzerini alarak kendinizi koruyabileceğinizi gösteriyor. Ellerinizi iyice yıkayın ve dezenfekte etmeye özen gösterin. Öksürürken ağzınızı elinizle kapatın ve hasta olan insanlardan uzak durun.

Çin’e yapacağım seyahatimi iptal etmeli miyim?

Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı, 27 Ocak 2020 tarihinde Çin için aşağıdaki seyahat uyarısını yayınladı:

Çin’in Hubei eyaletinde bulunan Wuhan şehrinde zatürreye neden olan yeni koronavirüsü (2019-nCoV) ülke çapında kamu sağlığını tehdit eden boyuta ulaşmıştır. Koronavirüs salgınıyla bağlantılı vaka sayısı artış eğilimindedir.

Bu çerçevede vatandaşlarımızın zorunlu olmadıkça Çin’e seyahat etmemeleri, Çin’e seyahat etmeleri halinde başta Hubei eyaleti olmak üzere vakaların yoğun olarak görüldüğü bölgelerden uzak durmaları önemle tavsiye olunur.

Çin’de ikamet eden ve Çin’in diğer bölgelerine seyahat etmek zorunda olan vatandaşlarımızın sağlık önlemlerine azami riayet etmeleri, Pekin Büyükelçiliğimiz, Hong Kong, Şanhay ve Guanco Başkonsolosluklarımız ile Çin Halk Cumhuriyeti ve Dünya Sağlık Örgütü?nün açıklama ve uyarılarını yakından takip etmeleri önem arzetmektedir.

Çin Coronavirus yayılmasını durdurmak için neler yapıyor?

22 Ocak tarihinde, 11 milyonu aşkın insanın yaşadığı Wuhan şehrinin yetkilileri tüm ulaşımı durdurdu. Otobüs ve metro seferleri durduruldu. Şehre doğru veya şehirden yapılan tüm tren ve uçak seferleri iptal edildi. WHO’nun genel direktörü bu kararı olumlu karşıladı ve bunun hastalığın yayılmasını kontrol altına almakta ve diğer ülkelere yayılmasını engellemeye yardımcı olacağını kaydetti. Toplamda 46 milyon insanın yaşadığı diğer 15 şehir de benzer şekilde karantina altına alındı.

corona virus wuhan
Görsel: Wikimedia

Ne var ki, bazı yetkililer bu karantina uygulamalarının verimli olacağından emin değiller. Dünya Sağlık Örgütü’nün Çin’deki temsilcisi Gauden Galea, 11 milyon kişinin yaşadığı bir şehri kontrol altına almanın bilim için yeni bir deneme olduğunu söyledi. “Daha önce bir halk sağlığı önlemi olarak denenmemiştir. Bu aşamada işe yarayıp yaramayacağını söyleyemeyiz.”

Öte yandan Çin’deki dört şehirde; Pekin, Wuhan, Zhejiang ve Macau’da, ülkenin en büyük tatili olan Çin Yeni Yılı kutlamaları da iptal edildi. Bu durumda yılda sadece bir sefer birbirlerini görebilen birçok Çinli de sevdiklerinden ayrı düşmüş oldu.

Türkiye Coronavirus tehdidi altında mı?

Türkiye’de şu anda resmi olarak rapor edilmiş bir hasta kaydı bulunmuyor. Sağlık Bakanlığı konuyu yakından takip ettiğini belirtiyor. Geçtiğimiz günlerde korona virüsü ile ilgili bir açıklama yapan Bakan Fahrettin Koca, ciddiyetle ele alınması gereken bir halk sağlığı sorunu olarak konunun gündemlerinde olduğunu, havalimanları başta olmak üzere tüm hazırlıkları bu süreçte tamamladıklarını aktaran Koca, “Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), bu virüsle ilgili ‘uluslararası kamu sağlığı acil durumu’ ilan etmek için erken olduğunu bildirdi. Ancak biz, virüsün farklı ülkelere yayılması üzerine, çarşamba günü bakanlığımızda Bilim Kurulunu toplayarak risk değerlendirme toplantısı yaptık ve kurulun tavsiyeleri doğrultusunda önlemlerimizi hayata geçirmeye başladık. Hastalıkla ilgili gelişmeleri ve yayılımını uluslararası kuruluşlarla iş birliği içerisinde yakından takip ediyoruz. Bu çerçevede tanı, önlem, olası vakada uygulanacak prosedürler, korunma ve kontrol önlemleri ile ilgili bir rehber hazırlayarak bugün yayımladık.” diye konuştu.

Fahrettin Koca, liman ve havalimanlarında 365 gün 24 saat sağlık personeli bulundurduklarını ifade ederek, Çin’den gelen tüm uçuşlar için bulaşıcı hastalık kontrol önlemlerini devreye koyduklarını ayrıca karantina odaları ve negatif basınçlı sedyelerin ihtiyaç halinde kullanılmak üzere hazır olduğunu bildirdi.

Yazının hazırlanması sırasında The Verge sitesinden yararlanılmıştır.



Alıntı

Share Button

ahmet uluocak

2004 yılından bugüne Web Site Tasarımı, Network Marketing ve Pasif Gelir üzerine çalışmalar yapmaktayım. Pinterest, Shopfy, Amazon ve GittiGidiyor üzerinde eğitimler alarak ve çalışmalar yaparak PASİF GELİR kaynağı oluşturma ve geliştirme adına çalışmalar yapmaktayım.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir